User Tools

Site Tools


031-tr-nh-th-loan-la-gi

Differences

This shows you the differences between two versions of the page.

Link to this comparison view

031-tr-nh-th-loan-la-gi [2018/11/07 17:13] (current)
Line 1: Line 1:
 +<​HTML><​br><​div id="​mw-content-text"​ lang="​vi"​ dir="​ltr"><​div class="​mw-parser-output"><​p><​b>​Trịnh Thị Loan</​b>​ (chữ Hán: 鄭氏鸞,​ ?​ - 1527), còn gọi là <​b>​Đoan Mục hoàng thái hậu</​b>​ (端穆皇太后),​ là một hoàng thái hậu nhà Hậu Lê. Bà là chính phi của Cẩm Giang Vương Lê Sùng (黎漴), anh trai của hoàng đế Lê Tương Dực, đồng thời là mẹ đẻ của 2 vị hoàng đế Lê Chiêu Tông và Lê Cung Hoàng.
 +</p>
  
 +<​p>​Trịnh hoàng hậu là người xã Phi Bạo, huyện Thanh Chương, Nghệ An. Được tuyển vào phủ làm phi cho Cẩm Giang vương, sinh ra Lê Chiêu Tông và Lê Cung Hoàng.
 +</​p><​p>​Mùa xuân năm Quang Thiệu thứ 2 (1517), truy tôn Lê Sùng làm <​b>​Minh Tông Triết hoàng đế</​b>​ (明宗哲皇帝),​ bà trở thành Hoàng thái hậu.
 +</​p><​p>​Do sự chuyên quyền của Mạc Đăng Dung, Lê Chiêu Tông quyết định cùng Phạm Hiến và Phạm Thứ, lên kế hoạch trốn khỏi Thăng Long để tìm Trịnh Tuy chống lại Mạc Đăng Dung. Đêm 27 tháng 7, năm Quang Thiệu thứ 7 (1522), Chiêu Tông cùng họ trốn khỏi Thăng Long, bỏ lại ngôi vị, bá quan văn võ, em trai là Lê Xuân cùng bà Trịnh thái hậu đều không hay biết. Bà khóc rằng: <​i>​Đứa con thứ 2 này của ta ắt phải lên ngôi vị, bà già này lại bị người khác giả danh thác mệnh, bị người ta đàm luận. Nhưng còn xã tắc thì biết làm sao đây?</​i>​.
 +</​p><​p>​Mạc Đăng Dung liền lập em trai Chiêu Tông là Lê Xuân lên kế vị, tức Lê Cung Hoàng, rước bà về Hồng Thị ở Hải Dương. Năm Thống Nguyên thứ 2 (1523) thì rước về kinh đô. Lúc này, chính quyền nhà Lê đã hoàn toàn phó mạc cho Mạc Đăng Dung, tuy vẫn còn sự chống trả yếu ớt của Chiêu Tông đang hợp binh ở ngoài Thăng Long.
 +</​p><​p>​Năm 1527, Đăng Dung cướp ngôi, Lê Xuân bị phế làm <​b>​Cung vương</​b>​ (恭王) và bị giam cùng với Trịnh thái hậu ở cung Tây Nội, không cho ăn uống gì, cả hai phải xé áo mà nhai. Vài tháng sau, Đăng Dung sai người đem đến tấm lụa vàng, bắt phải tự tử. Thái hậu khấn trời rằng: <​i>​Đăng Dung là kẻ bề tôi, manh tâm cướp ngôi, lại giết mẹ con ta, ngày sau con cháu nó cũng lại bị như thế</​i>​. Nói rồi, Thái hậu cùng hoàng đế thắt cổ chết.
 +</​p><​p>​Mạc Đăng Dung sai đem xác hai người để phơi ngoài quán Bắc Sứ, rồi đưa về chôn ở lăng Hoa Dương, huyện Ngự Thiên theo nghi lễ của thiên tử và hoàng thái hậu (nay ở xã Mỹ Xá, huyện Ngự Thiên có điện Thừa Hưu tức là chỗ đó).
 +</​p><​p>​về sau, Thế Tông Nghị hoàng đế trung hưng, truy tôn thụy hiệu cho bà thành <​b>​Đoan Mục Triết hoàng hậu</​b>​ (端穆慈哲皇后).
 +</p>
 +
 +
 +
 +<table class="​navbox"​ style="​border-spacing:​0;​width:​650px;​ background:#​22C32E"><​tbody><​tr><​td style="​padding:​2px"><​table class="​nowraplinks collapsible autocollapse navbox-inner"​ style="​border-spacing:​0;​background:​transparent;​color:​inherit"><​tbody><​tr><​th scope="​col"​ class="​navbox-title"​ colspan="​2"/></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group">​Hoàng hậu thời Lê Sơ</​th><​td class="​navbox-list navbox-odd hlist" style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"/></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group">​Hoàng hậu thời Lê Trung Hưng</​th><​td class="​navbox-list navbox-even hlist" style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"/></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group">​Hoàng hậu, Hoàng thái hậu truy/ tôn phong</​th><​td class="​navbox-list navbox-odd hlist" style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"/></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group">​Truy tôn Thái phi</​th><​td class="​navbox-list navbox-even hlist" style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"/></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​th scope="​row"​ class="​navbox-group">​Sinh mẫu khác của Hoàng đế</​th><​td class="​navbox-list navbox-odd hlist" style="​text-align:​left;​border-left-width:​2px;​border-left-style:​solid;​width:​100%;​padding:​0px"/></​tr><​tr style="​height:​2px"><​td colspan="​2"/></​tr><​tr><​td class="​navbox-abovebelow"​ colspan="​2"><​p>​Chú thích:<​sup>#</​sup>​Bị tước bỏ tư cách khi còn sống hoặc sau khi qua đời; <​sup>​~</​sup>​Bị tước tư cách khi còn sống, về sau được công nhận.</​p></​td></​tr></​tbody></​table></​td></​tr></​tbody></​table><​!-- ​
 +NewPP limit report
 +Parsed by mw1238
 +Cached time: 20181011131423
 +Cache expiry: 1900800
 +Dynamic content: false
 +CPU time usage: 0.156 seconds
 +Real time usage: 0.183 seconds
 +Preprocessor visited node count: 1109/​1000000
 +Preprocessor generated node count: 0/1500000
 +Post&#​8208;​expand include size: 82194/​2097152 bytes
 +Template argument size: 784/2097152 bytes
 +Highest expansion depth: 8/40
 +Expensive parser function count: 0/500
 +Unstrip recursion depth: 0/20
 +Unstrip post&#​8208;​expand size: 0/5000000 bytes
 +Number of Wikibase entities loaded: 0/400
 +Lua time usage: 0.049/​10.000 seconds
 +Lua memory usage: 1.45 MB/50 MB
 +--><​!--
 +Transclusion expansion time report (%,​ms,​calls,​template)
 +100.00% ​ 108.911 ​     1 -total
 + ​64.17% ​  ​69.886 ​     6 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Navbox
 + ​46.19% ​  ​50.304 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Th&​ocirc;​ng_tin_nh&​acirc;​n_v&#​7853;​t_ho&​agrave;​ng_gia
 + ​41.67% ​  ​45.387 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Ho&​agrave;​ng_h&#​7853;​u_nh&​agrave;​_H&#​7853;​u_L&​ecirc;​
 + ​38.11% ​  ​41.509 ​     1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​H&#​7897;​p_th&​ocirc;​ng_tin
 +  7.10%    7.731      1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Wikispecies-inline
 +  4.78%    5.211      1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Tham_kh&#​7843;​o
 +  4.50%    4.906      1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Sister-inline
 +  2.42%    2.633      1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​Column-count
 +  1.59%    1.733      1 B&#​7843;​n_m&#​7851;​u:​C&#​7843;​_2
 +--><​!-- Saved in parser cache with key viwiki:​pcache:​idhash:​1336709-0!canonical and timestamp 20181011131423 and revision id 40632930
 + ​--></​div><​noscript><​img src="​http://​vi.wikipedia.org/​wiki/​Special:​CentralAutoLogin/​start?​type=1x1"​ alt=""​ title=""​ width="​1"​ height="​1"​ style="​border:​ none; position: absolute;"/></​noscript></​div>​
 +
 +</​HTML>​
031-tr-nh-th-loan-la-gi.txt · Last modified: 2018/11/07 17:13 (external edit)